فیزیولوژی پزشکی نوین

فیزیولوژی مغز

مغز انسان یک توده خاکستری مایل به صورتی شامل شبکه عصبی ودارای 10 میلیاررد سلول عصبی است که نرون نامیده میشود. سلول های گلیال به عنوان سیستم حمایت کننده مغز عمل می کند همچنین  حاوی رگ های خونی و اندامک های ترشحی می باشد .مغز به عنوان سیستم کنترل مرکزی برای حرکت خواب گرسنگی و تشنگی عمل می کند . تمام عملکرد های مغز برای زنده ماندن ضروری هستند . احساسات توسط مغز کنتل می شود  احساساتی همچون عصبانیت ترس لذت بردن عشق  شادی در درون مغز قرار دارند. بعلاوه مغز محل تفسیر بسیاری از سیگنالها که از محیط دریافت میشوند . مغز به سه قسمت عمده تقسیم میشود  . مغز پیشین ، مغز میانی ، مغز عقبی

مغز پیشین :

برای مطالعات آناتومیکی مغز پیشین را به دو قسمت تقسیم می کنند . تلن سفالن و دیان سفالن. ساختار های عمده تلن سفالن شامل کورتکس ، بازال گانگلیا ، و سیستم لیمبیک می باشد . دیان سفالن شامل تالاموس و هیپو تالاموس  میباشد .

تلن سفالن:

کورتکس مغزی : شبیه ظاهر پوست درخت است . کورتکس نیمکره های مغزی را احاطه می کندو چند لایه است و در بازخوانی یک فکر یا تصویر از حافظه نقش دارد . این ساختار چند لایه شامل یک مقدار بزرگ از شیارهاست . این نوع ساختار باعث افزایش سطح کورتکس می شود . در حقیقت به دلیل طراحی پر پیچ و خم سطح کورتکس سه برابر شده است.

قشر مغز به عنوان ماده خاکستری شناخته می شود . نورون های قشر مغز با دیگر نورون ها از طریق اکسونها که در زیر قشر مغز ماده سفید را تشکیل می دهد در ارتباط هستند . در مسیر تکامل عملکرد هر نیمکره تکالمل پیدا کرده است . تفاوت های ذهنی و احساسی بین زنان و مردان در نتیجه عملکرد های بین دو نیمکره وجود دارد . در بیشتر موارد نیمکره چپ نیمکره غالب مغز است و این بواسطه تواناییهای گفتاری در زمینه آنالیز است.

به طور عمده می توان فهمید که نیمکره چپ  تکلم و هوشیاری سمت راست بدن ، صحبت کردن ، خواندن ، نوشتن ، املا ، مکالمات اجتماعی ، خاطرات  ، و پروسه اطلاعات در زمینه تایپ گرامر و درک جزئیات در کنتل نیمکره چپ است .

نیمکره راست با حافظه نا خوداگاه  ، درک صورت ها و الگوها ، درک زبان بدن و نشانه ها ی اجتماعی ، خلاقیت  ، نگرش ،  ادراکات حسی ، فرایند دید فضایی و درک جامع را بر ععهده دارد.ارتباط بین نیمکره ها در corpus callosum اتفاق می افتد که ضمنادر زنان گسترش بیشتری کرده تا مردان و به همین دلیل زنان احساسی ترند.

سطح نیمکره های مغز به چهار لوب که با نام استخانی که آنرا احاطه می کند نامگذاری شده است . لوب فرونتال ، لوب پاریتال ، لوب تمپورال ، لوب اکسیپیتال . یک لوب پنجم هم وجود دارد که داخلی است و insula نامیده می شود و از سطح مغز قابل دیدن نیست در نبود لوب فرونتال احساسات کم ، بی توجهی ،

بعلاوه لوب فرونتالبر هیپوتالاموس نظارت می کند. هیپوتالاموس کنترل سیستم عصبی خودکار و سیستم اندوکرین و رفتار های حیاتی را بر عهده دارد کنتل حرکت همراه شده با لوب فرونتال در قشر حرکتی اولیه که در درون لوب قرار دارد .

لوب های پاریتال ، تمپورال و اکسیپیتال  برای ادراک تخصص پیدا کرده اند. درون لوب پاریتال ، قشر سوماتوسنسوری اولیه است  که اطلاعات مربوط به حس های بدن مثل لمس ، فشار ، دما ،و درد را دریافت میکند . اطلاعات بینایی توسط قشر بینایی اولیه که در لوب اکسیپیتال قرار دارد ، دریافت میشود . شنوایی فرایندی است که توسط قشر شنوایی اولیه در لوب تمپورال انجام می شود .  سولکوس مرکزی  ( شیار رولندو ) دو لوب فرونتال و پاریتال را از هم جدا می کند. شیار جانبی ( شیار سیلویوس  ) لوب تمپورال را از فرونتال و پاریتال جدا می کند .  شیار پایتو اکسیپیتال لوب پاریتال را از لوب اکسیپیتال جدا می کند.

 Corpus callasum ارتباط اصلی بین نیمکره های راست و چپ  قشر مغزی را بر عهده دارد ارتباط بین دو نیمکره از میان آکسون هایی است که  منطقه جغرافیایی  یکسانی را در کورتکس های مغزی اشغال کرده اند

Basalganglia  

یک  مجموعه از هسته های زیرقشری است که زیربخش های قدامی بطن های جانبی واقع شده است انها با مراکز کنترل حرکت در ارتباط هستند بیماری پارکینسون یک ضایعه بازال گانگلیا است که فرد تعادل ضعیف ،سفتی اعضا ، لرزش ،ضعف و مشکلات حرکتی دارد یا تعدادی از اناتومیست ها معتقدند که آمیکرال(عنصر اصلی لیمبیک) در داخل بازال گانگلیا قرار گرفته است

سیستم لیمبیک

 سیستم لیمبیک یک مجموعه از ساختارهای مغز است که با احساسات ،انگیزش ،رفتارهای چندوجهی ،ذخیره سازی حافظه و فراخوان از حافظه در ارتباط است .هیپوکامپوس (اسب دریایی) و آمیگدالا یا بادام مغزی در طول بخش هایی از هیپوتالاموس ،تالاموس ، هسته ،caudate و سپتوم جزو سیستم لیمبیک هستند

تشکیلات هیپو کامپ شامل هیپوکامپ ، شکنج دندانه ایو شکنج پارا هیپوکامپ است  شکنج دندانه ای نوار باریکی از ماده خاکستری است که در بین شرابه هیپو کامپ و شکنج پارا هیپوکامپ قرار دارد . شکنج پارا هیپو کامپ در بین شیار هیپو کامپ و شیار کولاترال قرار دارد و در امتداد هیپوکامپ در طول لبه داخلی لوب گیجگاهی می باشد

هسته آمیگدال به شکل بادام است  این هسته تا حدی در جلو و تا حدی در بالای راس شاخ تحتانی بطن جانبی قرار دارد . هسته آمیگدال با انتهای دم هسته دم دار جوش می خورد که در جلو از سقف شاخ تحتانی بطن جانبی می گذرد.

اعمال سیستم لیمبیک

این سیستم از طریق هیپوتالاموس و ارتباطات ان باخروجی دستگاه عصبی خودکار و تاثیر بر دستگاه دروریز ، بر جبه های مختلف رفتار عاطفی اثر می گذارد. این تاثیر بر واکنش به ترس و خشم و عواطف مرتبط با رفتار جنسی ؛ مشهود است

همچنین بر اساس برخی شواهد ، هیپوکامپ در تبدیل حافظه اخیر به حافظه دراز مدئت نقش دارد . اگر هیپوکامپ آسیب ببیند ، فردنمی تواند حافظه درازمدت را ذخیره کند

دیانسفالن

 دیانسفالن دومین قسمت بزرگ مغز قدامی است . ساختارهای اصلی شامل تالاموس و هیپوتالاموس است

تالاموس

تالاموس یک مرکز پردازش کننده اطلاعات و سیگنال های  حسی  و یسگنال های موتور خروجی که به کورتکس وارد و از ان خارج می شوند می باشد به استثناء حس بویایی بقیه حواس از تالاموس عبور می کند تالاموس متشکل از دو لوب متصل به هم است  masaintermedia دو لوب تالاموس را به هم وصل می کند و ان شامل ماده خاکستری و قسمت non-cortical   مغز است . فقدان هر کدام تاثیر محسوسی بر مغز می گذارد. تالاموس به سه بخش تقسیم میشود

1-   بخش قدامی که حاوی هسته هایتالاموسی قدامی است عملکرد هسته های تالاموسی قدامی با سیستم لیمبیک رابطه تنگاتنگی دارد

2-   بخش داخلی که حاوی هسته پشتی داخلی بزرگ و چندین هسته کوچک می باشد . هسته پشتی داخلی ارتباطات دو طرفه ای با کل قشر پیش پیشانی مخ دارد  . این هسته ارتباطات مشابهی با هسته هی هیپوتالاموس دارد. بخش داخلی تالاموس مسول ادغام طیف گسترده ای از داده های حسی از جمله داده های سوماتیک ، احشایی و بویایی است واین داده ها را با حالات عاطفی فرد مرتبط می سازد

3-   بخش خارجی : هسته های این بخش به یک ردیف پشتی و یک ردیف شکمی تقسیم می شوند . ردیف پشتی هسته ها شامل هسته خارجی پشتی هسته خارجی خلفی و پولوینار است . ردیف شکمی شامل هسته شکمی قدامی که این هسته با تشکیلات مشبک ، جسم سیاه ، جسم مخطط ،  قشر پیش حرکتی  ، و بسیاری دیگر از هسته های تالاموس ارتباط دارد

هیپوتالاموس

هیپوتالاموس متشکل از فضاهای متمایز و هسته هایی است که کنترل  رفتارهای موجود  و فعالیت های ان را در بر می گیرد مانند خوردن نوشیدن، تنظیم دما ، خواب، رفتارهای احساسی و فعالیت جنسی.

هیپوتالاموس  در زیر تالاموس و کف مغز قرار دارد .سیستم عصبی خودمختار و سیستم اندوکرین توسط هیپوتالاموس کنترل می شود غده هیپوفیز قدامی به هیپوتالاموس وصل است از طریق یک سیستم ویژه از رگ های خونی . سلول های ترشحی عصبی کار خود را تحت کنترل هیپوتالاموس انجام می دهند . بیش تر هورمون های ترشح شده از هیپوفیز قدامی غدد دیگر اندوکرین را کنترل می کنند هورمون های هیپوفیز خلفی توسط هیپوتالاموس کنترل و ترشح می شود  در واقع هیپوتالاموس بخشی از دیانسفال است که از ناحیه کیاسمای بینایی تا کنار تحتانی اجسام پستانی امتداد دارد بنابر این هیپوتالاموس بخش کوچکی از مغز است که در یک موقعیت راهبردی در مجاورت سیتم لیمبیک ، تالاموس ، نوار های صعودی و نزولی و هیپوفیز می باشد . شاید نتوان فعالیتی را در بدن نام برد که هیپوتالاموس بر آن تاثیر نداشته باشد.

مغز میانی (مزانسفال)

قسمت های اصلی تشکیل دهنده مغز میانی تکتوم و تکمنتوم است

تکتوم

ساختار اصلی تکتوم شامل کولیکولی فوقانی و پایینی است . کولیکولی فوقانی از سیستم بینایی تشکیل شده است کولیکولی پایینی از سیستم شنوایی تشکیل شده است ساختار ها همانند 4ساختار پرپیچ و تاب کوچک به نظر می رسد که در پایه مغز قرار گرفته اند. عملکرد انها در پستانداران با رفلکس های بینایی در ارتباط  است .

تکمنتوم

در زیر تکتوم قرار گرفته است . ساختار  رتیکولار ، ماده خاکستری پریکوداکتال و هسته قرمز (sub stantia nigra ) ازقسمت های تکمنتوم است . ساختار رتیکولار از 90 هسته تشکیل شده است  و یک شبکه عصبی  را در پایه مغز ایجاد کرده است و اطلاعات حسی را دریافت می کند و با احساس خواب و برانگیختگی ، تنوس ماهیچه ، حرکت ، رفلکس های حیاتی گوناگون درگیر است .

ماده خاکستری  پاریکداکتال  شامل مدارهای عصبی  هست که امواج حرکتی را کنترل می کند که تشکیل رفتارهای  species – typical  می دهند .هسته قرمز و هسته  sub-stantia  قسمت های سیستم حرکتی هستند. هسته قرمز به عنوان یکی از دو سیستم  فیبری بزرگ که اطلاعات را از مغز به نخاع می برد کار می کند . هسته sub – stantia  بر هسته های  caudate اثر می کند از طریق نورون های ترشحی دوپامین

 

مغز پشتی

متانسفالن

مخچه یا مغز کوچک : که کنترل حرکات بدن را بر عهده دارد و به عنوان یک مرکز رفلکس برای  کئوردیناسیون و نگهداری دقیق  تعادل عمل می کند . حرکات اختیاری یا غیر ارادی توسط مخچه کنترل می شوند . بینایی ، شنوایی و اطلاعات حسی سوماتیک توسط مخچه دریافت و به حرکات ماهیچه تبدیل می شود .

پل

پل به عنوان یک برامدگی بزرگ در پایه مغز بین مزانسفال و بصل النخاع است . پل شامل یک سری بخش های اطلاعاتی منظم همانند  هسته ها که نقش مهمی در خواب بر عهده دارد است. پل در حفره جمجمه ای در زیر چادرینه مخچه قرار دارد . پل در جلو با شریان بازیلار ، زین پشتی استخوان اسفنوئید و بخش قاعده ای استخوان پس سری مجاورت دارد. پل علاوه بر اینکه نیمه فوقانی بطن چهارم را می سازد ، حاوی برخی از هسته های اعصاب مغزی ( سه قلو ، ابدوسنت ، فاسیال و دهلیزی حلزونی) است و به عنوان مسیری برای عبور نوار های صعودی و نزولی مهم ( نوار های قشری هسته ای ، لمنیسکوس های داخلی ، نخاعی و خارجی ) عمل می کند.

میلین سفالن

میلین سفالن از یک ساختمان تشکیل شده است ، بصل النخاع . که عملکردهای حیاتی را بر عهده دارد . و سیستم مرکزی قلب ، وازوکانستریکتور ، عملکردهای منفی در ان قرار دارند. فعالیت های رفلکسی شامل تهوع ، توسط  این قسمت از مغز پشتی  کنترل می شود و به شکل یک مخروط وسیع از نخاع  می باشد صدمه به این قسمت مرگ را به دنبال دارد

نرون

یک نرون به عنوان سلول عصبی شناخته می شود وفرایند اطلاعات در سلول عصبی را بر عهده دارد انها به لشکال متنوعی از نظر شکل ، اندازه ، و نوع تقسیم می شوند در بدن انسان نرون هایی به طول 3فوت قرار دارند دندریت ها از قسمت های متنوعی ساخته شده اند سوما ، دندریت ها ، اکسون ، و ترمینال های سیناپسی

سوما

تنه سلولی نرون است و شامل هسته است اشکال تنه سلول در گونه های متفاوت نرون فرق می کند

دندریت ها

دندریت ها به شکل شاخه های درخت تقسیم می شوند از سوما ، دندریت ها پیام های اطلاعاتی را از نرون های مقابل دریافت می کند . نرون های حسی اطلاعاتی را منتقل می کنند به جایی که سیگنال آمده توسط رسپتور های تخصصی در پوست بوجود آمده است پیام های بین دو نرون توسط فضای سیناپسی منتقل می شوند .

 

ارسال در تاريخ ۱۳۸٩/٤/٢۸ توسط جواد کلماتی